<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="T17n0763"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Taishō Tripiṭaka, Electronic version, No. 763 <persName>佛</persName>说法乘義决定经</title> <title xml:lang="zh-Hans">大正新修大藏经数位版, No. 763 <persName>佛</persName>说法乘義决定经</title> <author>宋 金总持等译</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> </editionStmt> <extent>3卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">T</idno>.<idno type="vol">17</idno>.<idno type="no">763</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-15 17:14:39 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Taishō Tripiṭaka</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">大正新修大藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans"><persName>佛</persName>说法乘義决定经</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p cb:type="ly" xml:lang="en">Text as provided by Mr. Hsiao Chen-Kuo, Text as provided by Anonymous from USA, CBETA OCR Group, Punctuated text as provided by Ms. Huang Jin-Ai, Re-proofing punctuated text as provided by Mr. Zhang Ge-Feng</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">萧镇国大德提供，北美某大德提供，CBETA 自行扫瞄辨识，黄金爱大德提供新式标点，张革豐大德提供新式标点重挍</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>新式标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【大】</witness> <witness xml:id="wit1">【碛-CB】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="1999-10-12T10:16:28"> CW (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT (99/10/12) </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb n="0654a" xml:id="T17.0763.0654a" ed="T"/> <lb ed="T" n="0654a01"/> <lb n="0654a02" ed="T"/><cb:docNumber>No. 763 [No. 762]</cb:docNumber><cb:div type="jing"> <lb ed="T" n="0654a03"/><cb:juan fun="open" n="001"><cb:mulu type="卷" n="001"/><cb:jhead><title><persName>佛</persName>说法乘義决定经</title>卷上</cb:jhead></cb:juan> <lb n="0654a04" ed="T"/> <lb n="0654a05" ed="T"/><byline cb:type="Translator">西天三藏明因妙善普济法师 <lb n="0654a06" ed="T"/>金总持等奉 诏译</byline> <lb n="0654a07" ed="T"/><p xml:id="pT17p0654a0701">如是我闻：</p><p xml:id="pT17p0654a0705" cb:place="inline">一时<persName>薄伽梵</persName>在<name role="" type="person">舍卫国</name><name role="" type="person">祇园精舍</name>， <lb n="0654a08" ed="T"/>与大比丘众千二百五十人俱。时有一比丘， <lb n="0654a09" ed="T"/>名曰甚深勇猛，美妙音声，善问法要，初、中、 <lb ed="T" n="0654a10"/>後善，利益自他，能修梵行，淸净圆满，敬礼合 <lb ed="T" n="0654a11"/>掌，前白<persName>佛</persName>言：“<persName>世尊</persName>！<persName>如来</persName>往昔<name role="" type="person">鹿野苑</name>中，所说 <lb n="0654a12" ed="T"/>法乘决定之義，是事云何？唯愿<persName>世尊</persName>！敷演分 <lb ed="T" n="0654a13"/>明，开示众生，皆令悟入！”</p><p xml:id="pT17p0654a1310" cb:place="inline"><persName>世尊</persName>歎言：“善哉比 <lb n="0654a14" ed="T"/>丘！汝如是问甚深法要，最勝利益不可思议， <lb ed="T" n="0654a15"/>汝应谛听，善思念之！吾当为汝分别解说。</p><p xml:id="pT17p0654a1517" cb:place="inline">“我 <lb n="0654a16" ed="T"/>于尔时，说四谛法，義无穷尽。所谓五蕴、五取 <lb n="0654a17" ed="T"/>蕴、十二处、十八界、十二缘生支、四圣谛法、 <lb ed="T" n="0654a18"/>二十二根、五三摩地、四禅天定、四无色定、 <lb ed="T" n="0654a19"/>四三摩地、四念处、四正勤、五根、五力、七 <lb ed="T" n="0654a20"/>觉支、八圣道、十六心念、声闻四果、<persName>如来</persName>十 <lb ed="T" n="0654a21"/>力、四无所畏、四无碍辩、十八不共法、三十二 <lb n="0654a22" ed="T"/>大丈夫相、八十种随形相好。”<persName>佛</persName>言：“比丘！如 <lb n="0654a23" ed="T"/>上所说，是名法乘决定之義。”</p><p xml:id="pT17p0654a2312" cb:place="inline">比丘复白<persName>佛</persName>言： <lb ed="T" n="0654a24"/>“<persName>世尊</persName>！云何五蕴？”</p><p xml:id="pT17p0654a2407" cb:place="inline"><persName>世尊</persName>答言：“所谓色蕴、受蕴、想 <lb ed="T" n="0654a25"/>蕴、行蕴、识蕴。比丘！是名五蕴。”</p><p xml:id="pT17p0654a2512" cb:place="inline">“云何五取蕴？”</p><p xml:id="pT17p0654a2517" cb:place="inline"><persName>佛</persName> <lb ed="T" n="0654a26"/>言：“所谓色取蕴、受取蕴、想取蕴、行取蕴、识取 <lb n="0654a27" ed="T"/>蕴。比丘！是名五取蕴。”</p><p xml:id="pT17p0654a2709" cb:place="inline">“云何十二处？”</p><p xml:id="pT17p0654a2714" cb:place="inline"><persName>佛</persName>言：“所 <lb n="0654a28" ed="T"/>谓眼为内处、色为外处；耳为内处、声为外 <lb ed="T" n="0654a29"/>处；鼻为内处、香为外处；舌为内处、味为外 <pb ed="T" xml:id="T17.0763.0654b" n="0654b"/> <lb n="0654b01" ed="T"/>处；身为内处、触为外处；意为内处、法为外 <lb ed="T" n="0654b02"/>处。比丘！是名十二处。”</p><p xml:id="pT17p0654b0209" cb:place="inline">“云何十八界？”</p><p xml:id="pT17p0654b0214" cb:place="inline"><persName>佛</persName>言：“所 <lb n="0654b03" ed="T"/>谓眼界、色界、眼识界；耳界、声界、耳识界；鼻界、 <lb n="0654b04" ed="T"/>香界、鼻识界；舌界、味界、舌识界；身界、触界、身 <lb ed="T" n="0654b05"/>识界；意界、法界、意识界。比丘！是名十八界。”</p><p xml:id="pT17p0654b0517" cb:place="inline">“云 <lb ed="T" n="0654b06"/>何十二缘生支？”</p><p xml:id="pT17p0654b0607" cb:place="inline"><persName>佛</persName>言：“所谓无明缘行；行缘识； <lb ed="T" n="0654b07"/>识缘名色；名色缘六入；六入缘触；触缘受；受 <lb ed="T" n="0654b08"/>缘爱；爱缘取；取缘有；有缘生；生缘老尽、忧悲、 <lb ed="T" n="0654b09"/>苦恼。无明灭则行灭；行灭则识灭；识灭则名 <lb n="0654b10" ed="T"/>色灭；名色灭则六入灭；六入灭则触灭；触灭 <lb n="0654b11" ed="T"/>则受灭；受灭则爱灭；爱灭则取灭；取灭则有 <lb n="0654b12" ed="T"/>灭；有灭则生灭；生灭则老尽、忧悲、苦恼灭。 <lb n="0654b13" ed="T"/>比丘！是名十二缘生支。”</p><p xml:id="pT17p0654b1310" cb:place="inline">比丘复白<persName>佛</persName>言：“<persName>世尊</persName>！ <lb ed="T" n="0654b14"/>云何名无明？”</p><p xml:id="pT17p0654b1406" cb:place="inline"><persName>世尊</persName>答言：“所谓痴惑暗蔽，无 <lb n="0654b15" ed="T"/>他明慧故。前际无智、後际无智、现在际无智； <lb n="0654b16" ed="T"/>内无智、外无智、内外无智；业无智、果无智、业 <lb ed="T" n="0654b17"/>果无智；善作业无智、恶作业无智；因无智、 <lb n="0654b18" ed="T"/>果无智、因果法无智；缘无智、缘生无智、缘生 <lb ed="T" n="0654b19"/>法无智；无<persName>佛</persName>智、无法智、无僧智；苦无智、集无 <lb n="0654b20" ed="T"/>智、灭无智、道无智；有耻无智、无耻无智、有耻 <lb n="0654b21" ed="T"/>无耻无智、有耻无耻法无智，乃至爱支有 <lb n="0654b22" ed="T"/>耻无耻法无智；世无智、出世无智、世出世法 <lb n="0654b23" ed="T"/>无智；依止无智、非依止无智、依止非依止法 <lb ed="T" n="0654b24"/>无智；有为无智、无为无智、有为无为法无智； <lb n="0654b25" ed="T"/>过去无智、现在无智、未来无智、过去现在未来 <lb ed="T" n="0654b26"/>法无智。比丘！是名无明。”</p><p xml:id="pT17p0654b2610" cb:place="inline">“云何无明缘行？”</p><p xml:id="pT17p0654b2616" cb:place="inline"><persName>佛</persName> <lb n="0654b27" ed="T"/>言：“所谓身行、语行、意行。是名无明缘行。”</p><p xml:id="pT17p0654b2716" cb:place="inline">“云 <lb ed="T" n="0654b28"/>何身行？”</p><p xml:id="pT17p0654b2804" cb:place="inline">“动转所作，身为济渡，任持诸法，为依 <lb ed="T" n="0654b29"/>止处。是名身行。”</p><p xml:id="pT17p0654b2907" cb:place="inline">“云何语行？”</p><p xml:id="pT17p0654b2911" cb:place="inline">“能诠能显分别挍 <pb n="0654c" xml:id="T17.0763.0654c" ed="T"/> <lb ed="T" n="0654c01"/>量诸法实性。是名语行。”</p><p xml:id="pT17p0654c0110" cb:place="inline">“云何意行？”</p><p xml:id="pT17p0654c0114" cb:place="inline">“心所爱乐、 <lb n="0654c02" ed="T"/>心所思惟、心所摄受、心所依止。是名意行。”</p><p xml:id="pT17p0654c0217" cb:place="inline">“云 <lb ed="T" n="0654c03"/>何行缘识？”</p><p xml:id="pT17p0654c0305" cb:place="inline"><persName>佛</persName>言：“所谓眼识、耳识、鼻识、舌识、身 <lb ed="T" n="0654c04"/>识、意识。比丘！是名行缘识。”</p><p xml:id="pT17p0654c0411" cb:place="inline">“云何识缘名色？”</p> <lb n="0654c05" ed="T"/><p xml:id="pT17p0654c0501"><persName>佛</persName>言：“名谓非色四蕴：受、想、行、识。色谓形质， <lb ed="T" n="0654c06"/>体即四大。是名识缘名色。”</p><p xml:id="pT17p0654c0611" cb:place="inline">“云何四大？”</p><p xml:id="pT17p0654c0615" cb:place="inline"><persName>佛</persName>言： <lb n="0654c07" ed="T"/>“所谓地大、水大、火大、风大。”</p><p xml:id="pT17p0654c0711" cb:place="inline">“云何四大体相差 <lb ed="T" n="0654c08"/>别？”</p><p xml:id="pT17p0654c0802" cb:place="inline">“所谓地以坚硬为性，水以湿润为性，火 <lb ed="T" n="0654c09"/>以温热为性，风以轻动为性。比丘！是名四 <lb ed="T" n="0654c10"/>大体相差别。”</p><p xml:id="pT17p0654c1006" cb:place="inline">“云何名色缘六入？”</p><p xml:id="pT17p0654c1013" cb:place="inline"><persName>佛</persName>言：“所谓 <lb n="0654c11" ed="T"/>眼入处、耳入处、鼻入处、舌入处、身入处、意入 <lb ed="T" n="0654c12"/>处。比丘！是名名色缘六入。”</p><p xml:id="pT17p0654c1211" cb:place="inline">“云何六入缘触？”</p> <lb n="0654c13" ed="T"/><p xml:id="pT17p0654c1301"><persName>佛</persName>言：“所谓眼触、耳触、鼻触、舌触、身触、意触。比 <lb n="0654c14" ed="T"/>丘！是名六入缘触。”</p><p xml:id="pT17p0654c1408" cb:place="inline">“云何触缘受？”</p><p xml:id="pT17p0654c1413" cb:place="inline"><persName>佛</persName>言：“所谓 <lb ed="T" n="0654c15"/>眼触生受，谓生苦受、乐受、非苦非乐受。耳、鼻、 <lb n="0654c16" ed="T"/>舌、身、意生受，亦复如是。比丘！是名触缘受。”</p><p xml:id="pT17p0654c1617" cb:place="inline">比 <lb ed="T" n="0654c17"/>丘复白<persName>佛</persName>言：“<persName>世尊</persName>！云何受缘爱？”</p><p xml:id="pT17p0654c1713" cb:place="inline"><persName>佛</persName>言：“所谓色 <lb ed="T" n="0654c18"/>爱、声爱、香爱、味爱、触爱、法爱。”</p><p xml:id="pT17p0654c1812" cb:place="inline">“云何色爱？”</p><p xml:id="pT17p0654c1816" cb:place="inline">“所谓 <lb ed="T" n="0654c19"/>一切有色，可爱可乐，深心恋著，无有厌離。 <lb n="0654c20" ed="T"/>是名色爱。声、香、味、触、法爱，亦复如是。比丘！ <lb ed="T" n="0654c21"/>是名受缘爱。”</p><p xml:id="pT17p0654c2106" cb:place="inline">“云何爱缘取？”</p><p xml:id="pT17p0654c2111" cb:place="inline"><persName>佛</persName>言：“所谓欲取、见 <lb n="0654c22" ed="T"/>取、戒禁取、我语取。比丘！是名爱缘取。”</p><p xml:id="pT17p0654c2215" cb:place="inline">“云何 <lb n="0654c23" ed="T"/>取缘有？”</p><p xml:id="pT17p0654c2304" cb:place="inline"><persName>佛</persName>言：“所谓欲有、色有、无色有。”</p><p xml:id="pT17p0654c2315" cb:place="inline">“云何欲 <lb n="0654c24" ed="T"/>有？”</p><p xml:id="pT17p0654c2402" cb:place="inline">“谓欲界五趣及四王天、<name role="" type="person">忉利天</name>、<name role="" type="person">焰摩天</name>、 <lb ed="T" n="0654c25"/><name role="" type="person">兜率天</name>、化乐天、<name role="" type="person">他化自在天</name>。是名欲有。”</p><p xml:id="pT17p0654c2516" cb:place="inline">“云何 <lb ed="T" n="0654c26"/>色有？”</p><p xml:id="pT17p0654c2603" cb:place="inline"><persName>佛</persName>言：“所谓梵众天、梵辅天、大梵天、少 <lb ed="T" n="0654c27"/>光天、无量光天、极光天、少净天、无量净天、 <lb n="0654c28" ed="T"/>极遍净天、无雲天、福生天、<name role="" type="person">廣果天</name>、无烦天、 <lb ed="T" n="0654c29"/>无热天、善现天、善见天、色究竟天。比丘！是 <pb ed="T" xml:id="T17.0763.0655a" n="0655a"/> <lb ed="T" n="0655a01"/>名色有。”</p><p xml:id="pT17p0655a0104" cb:place="inline">“云何无色有？”</p><p xml:id="pT17p0655a0109" cb:place="inline"><persName>佛</persName>言：“所谓空无边处、识 <lb ed="T" n="0655a02"/>无边处、无所有处、非想非非想处。是名无色 <lb n="0655a03" ed="T"/>有。比丘！如是三种，是谓取缘有。”</p><p xml:id="pT17p0655a0313" cb:place="inline">“云何有缘 <lb n="0655a04" ed="T"/>生？”</p><p xml:id="pT17p0655a0402" cb:place="inline"><persName>佛</persName>言：“所谓一切众生，以爱、取为缘，润生五 <lb ed="T" n="0655a05"/>蕴，住世动作，随顺流转，种种差别，所与及取， <lb ed="T" n="0655a06"/>皆从蕴起，身之所生，以命为本。比丘！是名有 <lb n="0655a07" ed="T"/>缘生。”</p><p xml:id="pT17p0655a0703" cb:place="inline">“云何生缘老、尽？”</p><p xml:id="pT17p0655a0709" cb:place="inline"><persName>佛</persName>言：“所谓四大迁变，诸 <lb ed="T" n="0655a08"/>根衰朽，身体羸弱，动辄疲苶，博识多知，智已 <lb ed="T" n="0655a09"/>昧劣。一切众生，身识欲離，诸根欲灭，性境冥 <lb ed="T" n="0655a10"/>昧，无所觉知。比丘！是名生缘老、尽。”</p><p xml:id="pT17p0655a1014" cb:place="inline">比丘复白 <lb n="0655a11" ed="T"/><persName>佛</persName>言：“<persName>世尊</persName>！云何四圣谛法？”</p><p xml:id="pT17p0655a1111" cb:place="inline"><persName>佛</persName>言：“所谓苦圣谛 <lb n="0655a12" ed="T"/>法、集圣谛法、真圣谛法、道圣谛法。”</p><p xml:id="pT17p0655a1214" cb:place="inline">“云何苦圣 <lb n="0655a13" ed="T"/>谛法？”</p><p xml:id="pT17p0655a1303" cb:place="inline">“所谓：生苦、老苦、病苦、壞苦、爱别離苦、 <lb n="0655a14" ed="T"/>冤憎会苦、求不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0655a1401" n="0655a1401"/><anchor xml:id="beg0655a1401" n="0655a1401"/>苦<anchor xml:id="end0655a1401"/>、五盛阴苦。比丘！是名苦 <lb n="0655a15" ed="T"/>圣谛法。”</p><p xml:id="pT17p0655a1504" cb:place="inline">“云何苦集谛法？”</p><p xml:id="pT17p0655a1510" cb:place="inline"><persName>佛</persName>言：“所谓众生爱著 <lb n="0655a16" ed="T"/>世间一切有及有具，随顺贪欲。比丘！是名苦 <lb ed="T" n="0655a17"/>集谛法。”</p><p xml:id="pT17p0655a1704" cb:place="inline">“云何苦真谛法？”</p><p xml:id="pT17p0655a1710" cb:place="inline"><persName>佛</persName>言：“所谓以智慧 <lb n="0655a18" ed="T"/>刀，断除爱著世间一切有及有具，随顺贪欲 <lb ed="T" n="0655a19"/>永尽无馀，入勝義谛，证寂灭理。是名苦真谛 <lb ed="T" n="0655a20"/>法。”</p><p xml:id="pT17p0655a2002" cb:place="inline">“云何苦道谛法？”</p><p xml:id="pT17p0655a2008" cb:place="inline"><persName>佛</persName>言：“所谓八圣道支：正见、 <lb ed="T" n="0655a21"/>正思惟、正语、正业、正命、正念、正定、正精进。是 <lb ed="T" n="0655a22"/>名苦道谛法。”</p><p xml:id="pT17p0655a2206" cb:place="inline">“云何二十二根？”</p><p xml:id="pT17p0655a2212" cb:place="inline"><persName>佛</persName>言：“所谓眼等 <lb n="0655a23" ed="T"/>五根，谓眼、耳、鼻、舌、身；信等五根，谓信、进、念、定、 <lb n="0655a24" ed="T"/>慧；五受根，谓苦、乐、忧、喜、捨；三无漏根，谓未知 <lb n="0655a25" ed="T"/>当知根、已知根、具知根；及意、命、男、女。比丘！ <lb n="0655a26" ed="T"/>是名二十二根。”</p><p xml:id="pT17p0655a2607" cb:place="inline">“云何五三摩地？”</p><p xml:id="pT17p0655a2613" cb:place="inline"><persName>佛</persName>言：“所谓 <lb n="0655a27" ed="T"/>身肢五体，可喜可乐，无毁无损，深生恋著，于 <lb n="0655a28" ed="T"/>一切身，皆生爱乐。由如是心，随顺染欲，种种 <lb ed="T" n="0655a29"/>爱著，不了虚幻，妄执为实。是故应当如实观 <pb ed="T" xml:id="T17.0763.0655b" n="0655b"/> <lb n="0655b01" ed="T"/>察，如是五体，皆从四大缘会而生，一心思惟， <lb ed="T" n="0655b02"/>安住悟入妙三摩地，名身定智。譬如山上散 <lb n="0655b03" ed="T"/>水于下，流佈四方，如是散已，不见其水，地 <lb ed="T" n="0655b04"/>复漧涸。时有天人，空中告言：‘汝若需水，我 <lb n="0655b05" ed="T"/>有天水大泉，自然涌出，洁净淸凉，甚可爱乐， <lb n="0655b06" ed="T"/>济渡润益，无有穷尽。’身生定智，利益无穷，亦 <lb n="0655b07" ed="T"/>复如是！”</p><p xml:id="pT17p0655b0704" cb:place="inline">复告比丘：“当审思惟、观察筹量，此 <lb n="0655b08" ed="T"/>身不实，勿应爱著。譬如优昙钵罗花、钵头摩 <lb n="0655b09" ed="T"/>华、俱勿陀华、奔茶利迦花，如是靑、黄、赤、白四 <lb ed="T" n="0655b10"/>𦔉莲花，众色姝好，甚可爱乐，皆生于水而 <lb n="0655b11" ed="T"/>壞于水；此身变异，虚幻不实，亦复如是！”</p><p xml:id="pT17p0655b1116" cb:place="inline">复 <lb ed="T" n="0655b12"/>告比丘：“身语意业，圆满淸净，获得勝解，如实 <lb ed="T" n="0655b13"/>安住三摩地门，以淸净心，观一切身，皆非坚 <lb n="0655b14" ed="T"/>固。譬如长者及长者子，以众珍宝、新净妙 <lb ed="T" n="0655b15"/>衣，严饰其身，色相虽好，体非坚固；能以淸净 <lb n="0655b16" ed="T"/>身语意业，而为莊严，是名坚固。”</p><p xml:id="pT17p0655b1613" cb:place="inline">复告比丘：“如 <lb ed="T" n="0655b17"/>是观察，善思念之！此身五体，有为无常，应行 <lb ed="T" n="0655b18"/>住坐卧四威仪中，繫念思惟，淸净定智，坚 <lb ed="T" n="0655b19"/>固摄受。比丘！是名五三摩地。”</p><p xml:id="pT17p0655b1912" cb:place="inline">比丘复白<persName>佛</persName>言： <lb n="0655b20" ed="T"/>“<persName>世尊</persName>！云何四禅定地？”</p><p xml:id="pT17p0655b2009" cb:place="inline"><persName>佛</persName>言：“所谓離生喜乐地， <lb n="0655b21" ed="T"/>離诸欲染一切烦恼故；定生喜乐地，已離寻 <lb ed="T" n="0655b22"/>伺降伏障染故；離喜妙乐地，安住方便作利 <lb n="0655b23" ed="T"/>乐行故；捨念淸净地，苦乐已離，善恶心伏，非 <lb ed="T" n="0655b24"/>苦非乐，念已離故，方便修习，圆满淸净。比丘！ <lb n="0655b25" ed="T"/>是名四禅定地。”</p><p xml:id="pT17p0655b2507" cb:place="inline">“云何四无色定？”</p><p xml:id="pT17p0655b2513" cb:place="inline"><persName>佛</persName>言：“所谓 <lb n="0655b26" ed="T"/>空无边处定，一切色想俱已远離，平等持 <lb n="0655b27" ed="T"/>心，如实安住故；识无边处定，内识无边，如实 <lb n="0655b28" ed="T"/>安住故；无所有处定，于一切法，皆无所有故； <lb ed="T" n="0655b29"/>非想非非想处定，粗想非有，细想非无故。 <pb ed="T" n="0655c" xml:id="T17.0763.0655c"/> <lb ed="T" n="0655c01"/>比丘！是名四无色定。”</p><p xml:id="pT17p0655c0109" cb:place="inline">尔时比丘复白<persName>佛</persName>言： <lb n="0655c02" ed="T"/>“<persName>世尊</persName>！云何名为四无量心？”</p><p xml:id="pT17p0655c0211" cb:place="inline"><persName>佛</persName>言：“所谓慈无 <lb ed="T" n="0655c03"/>量心、悲无量心、喜无量心、捨无量心。”</p><p xml:id="pT17p0655c0315" cb:place="inline">“云何名 <lb n="0655c04" ed="T"/>为慈无量心？”</p><p xml:id="pT17p0655c0406" cb:place="inline">“谓一切时处，慈心随顺、利益众 <lb ed="T" n="0655c05"/>生，不损害他，離诸冤结，以廣大心等示众 <lb ed="T" n="0655c06"/>生，愍念救护犹如赤子，于冤亲所而无差别， <lb n="0655c07" ed="T"/>令断缠盖，皆得解脱。如是名为慈无量心。悲 <lb n="0655c08" ed="T"/>心随顺、喜心随顺、捨心随顺，亦复如是。比 <lb ed="T" n="0655c09"/>丘！如是名为四无量心。</p><p xml:id="pT17p0655c0910" cb:place="inline">“复有四种苦、乐，皆 <lb ed="T" n="0655c10"/>应了知。所谓了知众苦、了知有苦、了知众乐、 <lb n="0655c11" ed="T"/>了知有乐。”</p><p xml:id="pT17p0655c1105" cb:place="inline">“云何名为了知众苦？谓观一种補 <lb ed="T" n="0655c12"/>特伽罗⸺所著者贪、所著者嗔、所著者痴⸺于 <lb ed="T" n="0655c13"/>贪不怖，因贪故生苦忧悲随顺；于嗔不怖，因 <lb n="0655c14" ed="T"/>嗔故生苦忧悲随顺；于痴不怖，因痴故生 <lb n="0655c15" ed="T"/>苦忧悲随顺，皆悉了知。于出世间五种善根， <lb n="0655c16" ed="T"/>精勤修习，所谓信根、进根、念根、定根、慧根，次 <lb ed="T" n="0655c17"/>第获得三摩地门，名曰漏尽比丘。此则名 <lb n="0655c18" ed="T"/>为了知众苦。</p><p xml:id="pT17p0655c1806" cb:place="inline">“云何名为了知有苦？谓观一种 <lb ed="T" n="0655c19"/>補特伽罗，少贪、少嗔、少痴，虽少分贪不惧 <lb n="0655c20" ed="T"/>贪过，故生苦忧悲随顺；虽少分嗔不惧嗔 <lb ed="T" n="0655c21"/>过，故生苦忧悲随顺；虽少分痴不惧痴过，故 <lb ed="T" n="0655c22"/>生苦忧悲随顺，皆悉了知。于出世间五种 <lb n="0655c23" ed="T"/>善根，精勤修习，次第获得三摩地门，名曰漏 <lb ed="T" n="0655c24"/>尽比丘。此则名为了知有苦。</p><p xml:id="pT17p0655c2412" cb:place="inline">“云何名为了知 <lb n="0655c25" ed="T"/>众乐？所谓一种補特伽罗，皆悉了达此贪、嗔、 <lb n="0655c26" ed="T"/>痴三不善根为生苦本，能永除断，于出世间 <lb ed="T" n="0655c27"/>信等五种无漏善根，精勤修习，次第获得 <lb n="0655c28" ed="T"/>三摩地门，名曰漏尽比丘。此则名为了知众 <lb ed="T" n="0655c29"/>乐。了知有乐，精勤修习，次第获得三摩地 <pb xml:id="T17.0763.0656a" n="0656a" ed="T"/> <lb n="0656a01" ed="T"/>门，亦如上说。比丘！如是四种苦乐，皆应了 <lb n="0656a02" ed="T"/>知。”</p><p xml:id="pT17p0656a0202" cb:place="inline">比丘复白<persName>佛</persName>言：“<persName>世尊</persName>！云何名为四三摩 <lb n="0656a03" ed="T"/>地？”</p><p xml:id="pT17p0656a0302" cb:place="inline"><persName>佛</persName>言：“所谓信解受持，如法修行，能断贪 <lb ed="T" n="0656a04"/>欲故；信解受持，如法修行，通达一切诸妙法 <lb ed="T" n="0656a05"/>门故；信解受持，如法修行，获得一切甚深智 <lb ed="T" n="0656a06"/>见故；信解受持，如法修行，获得一切淸净妙 <lb ed="T" n="0656a07"/>慧故。”</p><p xml:id="pT17p0656a0703" cb:place="inline">“云何能断贪欲？”</p><p xml:id="pT17p0656a0709" cb:place="inline"><persName>佛</persName>言：“比丘！汝等应当于 <lb ed="T" n="0656a08"/>显露处，或林间、或树下、或空寂处，常坐不卧， <lb n="0656a09" ed="T"/>安住禅定；应观此身，三十六物和合而成， <lb ed="T" n="0656a10"/>体非淸净，虚幻不实，不应妄生爱念恋著， <lb n="0656a11" ed="T"/>如是思惟，深生厌離。比丘！如是名为能断贪 <lb ed="T" n="0656a12"/>欲。”</p><p xml:id="pT17p0656a1202" cb:place="inline">“云何三十六物？”</p><p xml:id="pT17p0656a1208" cb:place="inline"><persName>佛</persName>言：“所谓外相十二：发、毛、 <lb ed="T" n="0656a13"/>爪、齿、眵、泪、耵<anchor xml:id="nkr_note_add_0656a1301" n="0656a1301"/><anchor xml:id="beg0656a1301" n="0656a1301"/>聍<anchor xml:id="end0656a1301"/>、涕、唾、垢汗、大小便溺。中相十 <lb ed="T" n="0656a14"/>二：皮、肤、血、肉、筋、脉、骨、髓、肪、膏、脑、膜。内相十 <lb ed="T" n="0656a15"/>二：脾、肾、心、肺、肝、胆、脏、胃、赤白二痰、生熟二 <lb n="0656a16" ed="T"/>脏。比丘！是名三十六物。”</p><p xml:id="pT17p0656a1610" cb:place="inline">复告比丘：“又诸世 <lb ed="T" n="0656a17"/>间，地中所生，百穀苗稼，须假耕种，亦非淸 <lb n="0656a18" ed="T"/>净自然而生。是故汝应于显露处，或林树下， <lb ed="T" n="0656a19"/>一心安住，如实观察，此身不净，虚假浮脆； <lb n="0656a20" ed="T"/>眼耳等处，常行垢浊，而不坚固，极可厌離。 <lb ed="T" n="0656a21"/>如是安住三摩地门，信解受持，如法修行， <lb n="0656a22" ed="T"/>永断贪欲。”</p><p xml:id="pT17p0656a2205" cb:place="inline">“云何通达一切诸妙法门？”</p><p xml:id="pT17p0656a2215" cb:place="inline"><persName>佛</persName>言：“比 <lb ed="T" n="0656a23"/>丘！汝等应当于显露处，或林树下、或空寂 <lb n="0656a24" ed="T"/>处，常坐不卧，修习禅定，护念怜愍一切众生， <lb ed="T" n="0656a25"/>而为引导，皆令了悟。一切有为，虚幻不实，譬 <lb ed="T" n="0656a26"/>如优昙钵罗花，颜色姝好，既开敷已，非能 <lb n="0656a27" ed="T"/>坚固；此身非坚，亦复如是。是故汝应于显露 <lb n="0656a28" ed="T"/>处，或林树下、寂静之处，安住禅定，观一切 <lb ed="T" n="0656a29"/>身，有为不实，如梦如幻，方便开示、引导众 <pb ed="T" xml:id="T17.0763.0656b" n="0656b"/> <lb n="0656b01" ed="T"/>生，皆令信受、爱乐禅定。比丘！是名于三摩 <lb n="0656b02" ed="T"/>地信解受持，如法修行，通达一切诸妙法门。”</p> <lb n="0656b03" ed="T"/><p xml:id="pT17p0656b0301">“云何获得一切甚深智见？”</p><p xml:id="pT17p0656b0311" cb:place="inline"><persName>佛</persName>言比丘：“安住禅 <lb n="0656b04" ed="T"/>定，悟此甚深微妙法已，深心爱乐，决定坚固， <lb ed="T" n="0656b05"/>昼夜繫念，精进无懈，智光遍照，无明暗蔽，永 <lb ed="T" n="0656b06"/>尽无馀。譬如虚空密雲暗蔽，于日中时，雲忽 <lb n="0656b07" ed="T"/>退散得见日光，普照一切无有障碍；三摩地 <lb ed="T" n="0656b08"/>门一切智光，除其烦恼、无明暗蔽，亦复如是。 <lb ed="T" n="0656b09"/>是故汝应善思念之，如实安住，昼夜无懈， <lb n="0656b10" ed="T"/>于一切智，坚固摄受。比丘！是名于三摩地门 <lb ed="T" n="0656b11"/>信解受持，如法修行，获得一切甚深智见。”</p><p xml:id="pT17p0656b1117" cb:place="inline">“云 <lb n="0656b12" ed="T"/>何获得一切淸净妙慧？”</p><p xml:id="pT17p0656b1210" cb:place="inline"><persName>佛</persName>言比丘：“汝等应当 <lb ed="T" n="0656b13"/>于显露处，或林树下、或空寂处，常坐不卧， <lb n="0656b14" ed="T"/>正念安住三摩地门，苦受、乐受、忧受、喜受及 <lb ed="T" n="0656b15"/>与捨受，皆已離故，勝定熏修，圆满淸净，则 <lb n="0656b16" ed="T"/>为安住四三摩地，悉能了知四种信解，摄受 <lb n="0656b17" ed="T"/>通达，作大导师。若摄受者、若通达者，则为 <lb n="0656b18" ed="T"/>安住善平等地，观察度量，一切智智，如是如 <lb n="0656b19" ed="T"/>是！”</p><p xml:id="pT17p0656b1902" cb:place="inline">复告比丘：“汝应于显露处，或林树下、或空 <lb ed="T" n="0656b20"/>寂处，苦已離故、乐已離故、忧已離故、喜已 <lb ed="T" n="0656b21"/>離故、捨已離故，勝定解脱，圆满淸净，如 <lb n="0656b22" ed="T"/>实安住四三摩地。比丘！是名于三摩地门信 <lb ed="T" n="0656b23"/>解受持，如法修行，获得一切淸净妙慧。比丘！ <lb ed="T" n="0656b24"/>如是名为四三摩地。”</p> <lb ed="T" n="0656b25"/><cb:juan n="001" fun="close"><cb:jhead><title><persName>佛</persName>说法乘義决定经</title>卷上</cb:jhead></cb:juan> </cb:div></body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0655a1401" to="#end0655a1401"><lem wit="#wit.cbeta #wit1" resp="#resp2">苦<note type="cf1">Q36_p0466c05</note></lem><rdg wit="#wit.orig">见</rdg></app> <app from="#beg0656a1301" to="#end0656a1301"><lem wit="#wit.cbeta #wit1" resp="#resp2">聍<note type="cf1">Q36_p0467b24</note></lem><rdg wit="#wit.orig">聍</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0655a1401" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T17.0655a14.08" target="#nkr_note_add_0655a1401">苦【CB】【碛-CB】，见【大】</note> <note n="0656a1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0656a1301">聍【CB】【碛-CB】，聍【大】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>